Opinie | De centenindex: schijnrechtvaardig en blind voor gepensioneerden

De “centenindex” wordt soms voorgesteld als een sociaal alternatief voor de klassieke loonindexering. Iedereen hetzelfde bedrag erbij, dus meer voor wie minder heeft — het klinkt eenvoudig en rechtvaardig. Maar wie iets verder kijkt, ziet dat dit systeem allesbehalve een wonderoplossing, en een rechtvaardige oplossing is.

De huidige indexering via de gezondheidsindex heeft één grote troef: ze volgt — zij het onvolmaakt — de evolutie van de levensduurte. Stijgen de prijzen met 3%, dan stijgen lonen en uitkeringen mee. Dat is geen luxe, maar een bescherming van koopkracht. De centenindex knipt die band door. Een vast bedrag wordt een politieke keuze, geen economische realiteit. Wat vandaag “eerlijk” lijkt, kan morgen gewoon tekortschieten.

Bovendien verschuift de centenindex het debat van objectieve indexering naar subjectieve verdeling. Hoe bepaal je dat vaste bedrag? Op basis van welk referentieloon? En wie beslist wat “voldoende” is? Dat opent de deur naar arbitraire keuzes en besparingslogica’s, verpakt als sociale correctie.

En dan is er de groep die in deze discussies te vaak naar de achtergrond verdwijnt: de gepensioneerden. Zij hebben geen loononderhandelingen, geen sectorpremies, geen tweede kans om hun inkomen op te trekken. Hun bescherming rust bijna volledig op die index. Als je die vervangt of afzwakt, raken zij het eerst en het hardst.

Vandaag al voelen veel gepensioneerden dat ze achter de feiten aanlopen. Indexaanpassingen komen later, hun uitgaven wijken vaak af van de “gemiddelde” korf, en extra compensaties zijn schaars. In dat licht is het moeilijk te ontkennen dat zij geregeld stiefmoederlijk behandeld worden. Een centenindex verandert daar niets fundamenteel aan — integendeel, het risico bestaat dat hun koopkracht nog verder losgekoppeld wordt van de reële levensduurte.

Eerlijkheid in een indexsysteem gaat niet alleen over gelijke bedragen, maar over effectieve bescherming. Wie dat principe loslaat, vervangt zekerheid door schijnrechtvaardigheid. De centenindex is dus geen heiligmakend alternatief, maar een keuze met duidelijke winnaars en verliezers — en gepensioneerden, de grootste groep ouderen in het land dreigen opnieuw bij die laatste groep te horen.

Het beleid negeert ten onrechte de 2,7 miljoen gepensioneerden in ons land. Gezien de totale Belgische bevolking ruim 11,7 miljoen inwoners telt, maakt de groep gepensioneerden (rust- en overlevingspensioen) ruim 23 % tot 24 % van de totale bevolking uit!

Geert Messiaen, Senior Writer