65-plussers trokken massaal naar de stembus bij lokale verkiezingen

Met het initiatief Stem Ervaren zette Vief in 2024 in op het sensibiliseren van ouderen om te gaan stemmen bij de lokale verkiezingen. Het waren immers de eerste verkiezingen zonder opkomstplicht in Vlaanderen. Opgeleide stemambassadeurs zorgden ervoor dat een aanzienlijk deel van de Vief-ouderen overtuigd werd van het belang om hun stem uit te brengen.

De algemene opkomst bleek uiteindelijk laag te zijn, slechts 63,5 procent van de stemgerechtigde burgers kwam opdagen. De Vlaamse regering uitte haar bezorgdheid en in het regeerakkoord werd opgenomen dat er een evaluatie van de opkomstplicht zal plaatsvinden. De eerste stap is inmiddels gezet: de UGent onderzocht wie besloot om al dan niet te gaan stemmen, en waarom.

Uit het onderzoek komen enkele duidelijke tendensen naar voren. Zo blijkt dat hoe ouder de Vlaming, hoe groter de kans dat die zijn stem heeft uitgebracht. 86% van de 65-plussers ging stemmen tegenover 56% bij de 18-24-jarigen. In onderstaande grafiek is zichtbaar hoe het percentage van de stemmers hoger is naargelang de leeftijd stijgt.

Bron: VRT NWS, 22 april 2025

Naast leeftijd spelen ook andere factoren een rol in de beslissing om te stemmen, zoals opleidingsgraad, herkomst en sociaaleconomische positie. Mensen die geen hoger onderwijs hebben gevolgd, mensen met een niet-Belgische achtergrond en mensen in een financieel kwetsbare positie, bleven vaker thuis. In rijkere gemeenten lag de opkomst bovendien hoger dan in armere.

Veel kiezers motiveerden hun stemgedrag als een principiële keuze: uit burgerzin of uit respect voor het historisch verworven stemrecht. Bij de thuisblijvers speelden vooral praktische redenen een rol (zoals ziekte, vakantie, werk), maar ook desinteresse of het gevoel dat stemmen geen verschil maakt. Opvallend is dat bijna een derde van hen aangaf dat ze nu wel zouden stemmen als ze opnieuw zouden kunnen kiezen.

Als ouderenvereniging die sterk heeft ingezet op de participatie van haar achterban bij de lokale verkiezingen zijn we tevreden met het hoge percentage 65+’ers dat naar de stembus is getrokken. Welk effect de campagne Stem Ervaren hierop heeft gehad, is niet meetbaar, al blijkt uit het onderzoek van UGent dat voornamelijk vrienden en familie de keuze om te gaan stemmen kon beïnvloeden.

Bron: Michiels, C. (2025, april 22). Bijna helft van jongeren bleef thuis bij lokale verkiezingen, minister Crevits wil opkomstplicht opnieuw invoeren. VRT NWS. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/04/22/opkomstplicht-afschaffing-impact-jongeren-crevits-herinvoeren/